Gebitsproblemen bij prematuur geboren kinderen

Door W.E.J.C. Vogels, tandarts-pedodontoloog

Als ouders van een prematuur word je al vroeg geconfronteerd met veel medisch specialisten. Van neonatoloog tot oogarts, kinderfysiotherapeut, lactatiedeskundige etc. Het laatste waar je dan als ouders aan zult denken, is de tandarts. En dat is nu precies waar dit artikel overgaat. Er is namelijk nog veel onwetendheid als het gaat om de problemen die kunnen ontstaan in het gebit van een prematuur.

Het ontstaan van problemen in het melkgebit.
Bij een prematuur is meestal sprake van een laag geboortegewicht en diverse medische problemen die uiteindelijk ook een uitwerking kunnen hebben op de ontwikkeling van het gebit. Er zijn grofweg twee verschillenden soorten afwijkingen in het melkgebit te onderscheiden: lokale defecten en gegeneraliseerde defecten.

De lokale defecten zijn te herkennen door een deukje in (bijna altijd) de bovensnijtand, veroorzaakt door een buisje dat via de mond wordt ingebracht (orale intubatie) en dat nodig was voor beademing net na de geboorte. Het plaatsen van het buisje beschadigt zeer lokaal de tand die in ontwikkeling is in de kaak. Gelukkig wordt steeds vaker de orale intubatie vervangen door een buisje via de neus waardoor we deze lokale defecten steeds minder gaan zien.

De mineralisatiefase van het glazuur van het melkgebit vindt plaatst rond het tijdstip van de geboorte van een prematuur. Omdat glazuur een uniek materiaal is dat niet kan herstellen en aangroeien nadat het gevormd is, zullen veranderingen in de aanleg daarvan zichtbaar zijn na doorbraak van het melkgebit: de gegeneraliseerde defecten. Bij welke tanden en kiezen dat zichtbaar wordt, heeft te maken met het precieze tijdstip van de geboorte en de fase van de gebitsontwikkeling op dat moment. Het meest zullen de voortanden, hoektanden en eerste kiezen aangedaan zijn, soms ook de tweede melkkiezen.

Er kan sprake zijn van glazuurhypoplasie, waarbij sprake is van verminderde hoeveelheid en kwaliteit van het glazuur. De kleur en vorm van de kies kan dan afwijkend zijn en er gelig uitzien (foto 1). Als er glazuuropaciteiten zijn, is er wel voldoende glazuur, maar is er een kwalitatieve verandering in de structuur van het glazuur. Dit glazuur is vaak dof wit en minder glanzend. De vorm van de tand of kies is wel normaal (foto 2). De meeste problemen komen voor in het melkgebit, er zijn echter ook aanwijzingen dat het blijvend gebit in meer of mindere mate aangedaan kan zijn. In welke mate en vorm het blijvend gebit is aangedaan en in hoeverre de vroeggeboorte de oorzaak is, is zeer moeilijk aan te tonen. Als het gaat om de groei van de eerste tanden en kiezen, dan kan dat in het begin wat vertraagd zijn bij baby’s t/m 17 maanden ten opzichte van hun leeftijdgenootjes, maar dat halen ze in vanaf 18 maanden. Uiteindelijk zal de gebitsontwikkeling weer redelijk gelijk gaan lopen met een op tijd geboren kind.


De verzorging van het melkgebit.
Bij een afwijkend glazuur is er een iets verhoogde kans op problemen aan het gebit van de prematuur. Afwijkend glazuur is namelijk vatbaarder voor het krijgen van gaatjes. Maar zonder plaque geen gaatjes, dus eerst wat algemene adviezen over de verzorging van het gebit. Begin met poetsen vanaf de doorbraak van het eerste tandje en poets na tot je kind een jaar of tien is. Baby’s en peuters kunnen vaak makkelijk liggend worden gepoetst en zodra het kind het leuk vindt, mag je al beginnen met elektrisch poetsen. Zie je dat de kiezen tegen elkaar aan gaan staan, begin dan met flossen. Jong geleerd is oud gedaan.

Gebruik tandpasta met fluoride, dat zorgt namelijk dat het glazuur goed sterk wordt. Niet te veel natuurlijk, maar als je tandpasta voor de juiste leeftijd neemt, dan kan het niet fout gaan. Neem je kind al vroeg mee naar de tandarts. Bij twijfel of er iets mis is met het gebit, neem je kind mee vanaf de doorbraak van de eerste tanden. De tandarts kan dan beoordelen of alles in orde is en zo nodig direct de juiste adviezen geven om het gebit gezond en sterk te houden. Zijn er geen gekke dingen te zien aan het gebit, neem dan vanaf ongeveer twee jaar je kind mee. Dan leert het op een leuke en speelse manier de tandarts kennen en kunnen toekomstige problemen worden voorkomen. Kinderen in Nederland zijn tot 18 jaar vanuit de basisverzekering volledig verzekerd voor de tandarts, het kost de ouders dus niets!

Ook voeding speelt een belangrijke rol bij gebitsproblemen. Dat snoep en limonade gaatjes veroorzaken, weet bijna iedereen, maar dat uiteindelijk alle voeding gaatjes veroorzaakt als het maar lang genoeg of vaak genoeg genuttigd wordt, is voor velen onbekend. Na het eten heeft je mond ongeveer twee uur nodig om te herstellen van een zuuraanval. Dan is je mond weer klaar om de volgende zuuraanval te kunnen neutraliseren. Het nemen van veel tussendoortjes of lang treuzelen bij de maaltijd zorgt ervoor dat je mond niet genoeg tijd krijgt om te herstellen en dan ontstaan er gaatjes.

Een mooie regel voor kinderen is: drie hoofdmaaltijden per dag, waar ze max. 30 minuten over doen. En per dag twee tussendoortjes waar ze zo’n 15 minuten over kunnen doen. Verder is het een goed idee om aan tafel te eten en drinken, en na het tandenpoetsen niets meer mee naar bed! Troosten doe je liever met aandacht, afleiding en humor dan met zoetigheid. En water mag altijd!

Deze adviezen staan natuurlijk mooi op papier, maar wat als er andere (medische) problemen zijn waardoor deze standaardadviezen niet van toepassing zijn? Een deel van de jonge kinderen die prematuur geboren zijn, heeft te maken met voedingsproblemen zoals het niet goed kunnen verdragen van vast voedsel, kauwproblemen of regelmatig overgeven en oprispingen. Dit is natuurlijk slecht voor het gebit, maar niet zomaar te verhelpen. Vaak zijn deze kinderen onder behandeling van een diëtist/voedingsdeskundige, maar nog niet bij de tandarts of is de tandarts niet op de hoogte van de voedingsproblematiek.

Het is belangrijk dat de tandarts weet wat er speelt, zodat die eventueel kan overleggen met de diëtist/voedingsdeskundige om de adviezen op elkaar af te stemmen. Jammer genoeg lukt het niet altijd om de adviezen zo af te stemmen, dat het gezond is voor het lijf én het gebit, maar kan de tandarts wel aanvullende maatregelen nemen om het gebit te beschermen. Denk daarbij aan aanvullend poetsadvies: vaker poetsen, tandpasta met iets meer fluoride gebruiken of fluoridelakjes laten aanbrengen door de tandarts.

De sleutel in de verzorging van het gebit van jonge kinderen – in het bijzonder van kwetsbare jonge kinderen – zit in samenwerking. Samenwerking tussen ouders en specialisten, maar ook tussen de specialisten, en dus ook de tandarts, onderling!

Mijn naam is Wilma Vogels en ik ben tandarts-pedodontoloog. In mijn verwijspraktijk voor kindertandheelkunde Kindertand te Amsterdam behandel ik met veel plezier kindjes die verwezen zijn door hun eigen tandarts. Zo ben ik ook in aanraking gekomen met ouders van prematuren en de gebitsproblemen van hun kinderen.

 

Reacties

reacties

Voor ouders

Heb je of krijg je binnenkort een kindje dat op afdeling Neonatologie of een NICU wordt opgenomen? Je staat er niet alleen voor!

lees meer

Voor familie en vrienden

Een kraamvisite in het ziekenhuis gaat anders dan je gewend bent. We geven je graag wat tips en kadoideeën.

lees meer

Voor professionals

We bundelen onze krachten met zorgverleners in het Neokeurmerk. Hiermee maakt je ziekenhuis of afdeling inzichtelijk hoe hoog de kwaliteit van zorg is. Bezoek de speciale website voor meer informatie.

lees meer
Donatiebedrag in €:
0