Een volgende zwangerschap na een vroeggeboorte

Dr. M.A. Oudijk, gynaecoloog bij het Academisch Medisch Centrum (Amsterdam, AMC):

In het AMC is het helaas de dagelijkse werkelijkheid: zwangere vrouwen die moeten worden opgenomen vanwege een dreigende vroeggeboorte. Vaak totaal onverwachts en veel te vroeg dient de geboorte van hun kind zich aan. Als een bevalling begonnen is, zijn we vaak alleen nog in staat om deze voor een korte periode af te remmen, zodat we eventueel de moeder kunnen transporteren naar een ziekenhuis met een NICU en de medicijnen voor de uitrijping van organen (‘longrijpingsprikken’) kunnen laten inwerken.

Na de bevalling breekt een stressvolle periode aan. De pasgeboren baby wordt opgenomen op de NICU waar zich vele complicaties van de vroeggeboorte kunnen voordoen. Ook wordt de medische zorg overgenomen door neonatologen. In die periode vinden vaak vele gesprekken plaats – natuurlijk tussen de neonatologen en de ouders, maar na enkele weken vaak ook een nagesprek met de gynaecoloog.

Vragen als “Wat is er precies gebeurd?” of “Waarom ben ik te vroeg bevallen?” of “Hoe groot is de kans op herhaling?” passeren de revue. Maar is dit al het juiste moment is om deze zaken te bespreken? Van sommige ouders heeft het kind de vroeggeboorte niet overleefd, bij andere ouders is nog niet duidelijk hoe het zal aflopen. Niet het beste tijdstip dus om al na te denken over een toekomstige zwangerschap.

Themapoliklinieken ‘Vroeggeboorte’

In het AMC en in vele andere ziekenhuizen zijn de themapoliklinieken ‘Vroeggeboorte’ opgericht. Op de spreekuren van deze poliklinieken kunnen ouders terecht met vragen over een volgende zwangerschap, worden zwangere vrouwen met een verhoogd risico op vroeggeboorte intensief begeleid en vindt wetenschappelijk onderzoek plaats naar vroeggeboorte.

Tijdens een gesprek voorafgaand aan een volgende zwangerschap – een zogenaamd preconceptioneel advies – kan er een inschatting worden gemaakt hoe groot de kans is op herhaling. Over het algemeen is die inschatting vrij gunstig: bij het overgrote deel van de vrouwen zal een volgende zwangerschap, vaak met een behandeling, ongecompliceerd zijn, alhoewel dat niet altijd lukt.

Zorg op maat is bij vrouwen die deze poliklinieken bezoeken belangrijk. Afhankelijk van de oorzaak van de vroeggeboorte zijn er verschillende behandelopties mogelijk. Vrouwen met een vroeggeboorte door pre-eclampsie (‘zwangerschapsvergiftiging’) zullen veelal worden behandeld met aspirine. Vrouwen met een spontane vroeggeboorte (die zich aandiende met weeën en/of gebroken vliezen) zullen doorgaans worden behandeld met progesteron, krijgen een infectiescreening en inwendige echo’s om de lengte van de baarmoederhals op te meten.

De zwangere vrouwen moeten vaak op controle komen en medicatie gebruiken. Doorgaans hebben ze extra zorg nodig bij de onzekerheid en spanning die deze zwangerschap oplevert. De roze wolk van een ongecompliceerde zwangerschap is er niet. Soms bieden we extra hulp aan om met de spanning om te gaan in de vorm van maatschappelijk werk of psychologische begeleiding.

Een volgende zwangerschap na een vroeggeboorte
Dr. M.A. Oudijk. Foto: Marieke de Lorijn-Marsprine

Wetenschappelijke onderzoeken

Er lopen verschillende wetenschappelijke onderzoeken naar vroeggeboortes waarvoor vrouwen kunnen worden gevraagd. Als gynaecologen realiseren wij ons dat het vaak moeilijk is om mee te doen aan zo’n onderzoek. Je wilt immers de beste zorg voor je baby en liever geen ‘proefkonijn’ zijn. Maar het is voor ons als artsen de enige manier om steeds meer achter de oorzaken van een vroeggeboorte te komen.

Alleen al door onderzoek van bijvoorbeeld bloed of weefsel (van de baarmoederwand en/of de placenta) kunnen wij soms de oorzaak vaststellen van de vroeggeboorte en komen we door toepassing van nieuwe technieken steeds meer te weten. Vervolgens kan dit leiden tot een onderzoek naar de werking van medicijnen bij vrouwen met een verhoogd risico op vroeggeboorte.

Dit laatste onderzoek vindt vrijwel altijd plaats in de vorm van een ‘trial’, waarbij de ene helft van de vrouwen het ‘echte’ medicijn krijgt en de andere helft een nepmedicijn (placebo). De vrouw weet vaak niet of zij het ‘echte’ medicijn krijgt en de dokter evenmin. Het is voor ons als artsen vaak de enige manier om erachter te komen of een medicijn echt werkt.

Er zijn strenge eisen verbonden aan zo’n onderzoek. Ten eerste moet er voldoende bewijs zijn dat het medicijn mogelijk werkt. Ten tweede moet er voldoende bewijs zijn dat het veilig is. Ten derde moet een onafhankelijke medisch ethische commissie toestemming geven voor het onderzoek. Ten vierde moeten alle mogelijke bijwerkingen tijdens het onderzoek worden gemeld bij een onafhankelijke ‘veiligheidscommissie’.

Uit eerder onderzoek weten wij dat vrouwen die meedoen aan wetenschappelijk onderzoek vaak beter af zijn dan vrouwen die besluiten om niet mee te doen. Op zich is dat logisch; als artsen voeren we het onderzoek alleen uit als we een sterk vermoeden hebben dat het medicijn de uitkomst van de zwangerschap zou kunnen verbeteren.

Er is al veel vooruitgang geboekt. Door verschillende behandelingen kunnen we vaak de kans op herhaling van een vroeggeboorte met ruim vijftig procent verminderen. Met extra aandacht voor vrouwen met een verhoogd risico op een vroeggeboorte op de themapoliklinieken kunnen we de herhalingskans misschien nog verder verminderen en bovendien de extra zorg bieden die nodig is.

Een volgende zwangerschap na een vroeggeboorte

Voorkoming eerste vroeggeboorte

Ook proberen we vrouwen op te sporen die voor het eerst zwanger zijn en die voorbestemd zijn om te vroeg te bevallen. Door bloed- en echo-onderzoek kunnen wij hen opsporen, maar dat kan alleen als de vrouwen zich willen laten screenen. Door voorlichting te geven over vroeggeboortes proberen we dit bereiken. Juist door de eerste vroeggeboorte te voorkomen, kunnen we nog extra winst boeken.

Kortom, heb je een vroeggeboorte gehad en twijfel je over een volgende zwangerschap? Laat je goed voorlichten over de kansen en behandelingen die er zijn. Over het algemeen zijn de kansen op een ongecompliceerde zwangerschap goed. Bespreek het probleem met professionals.

Het is bovendien een goed idee om je probleem te bespreken met vrienden die het probleem niet kennen. Zij staan misschien wat argwanend tegenover screenings en onderzoeken tijdens een eerste zwangerschap. Maar juist deze groep mensen proberen we ook te bereiken.

Laat je goed voorlichten over wetenschappelijk onderzoek naar vroeggeboorte. Voel je vrij om nee te zeggen als het niet goed voelt, maar doe mee als je de vooruitgang wilt ondersteunen. Wij zullen er alles aan doen om het onderzoek goed en veilig te laten verlopen. En misschien wordt de nieuwe behandeling over een paar jaar wel de standaard!

Inmiddels lopen er de volgende studies die betrekking hebben op het voorkomen van vroeggeboorte. Voor informatie kun je terecht bij de genoemde websites:

APRIL-studie (Low dose Aspirin in the Prevention of Recurrent Spontaneous Preterm Labour): het effect van aspirine bij vrouwen met een spontane vroeggeboorte in het verleden is hierbij het onderwerp van studie. Klik hier voor meer informatie

PC (Pessary or Cerclage to prevent preterm delivery in women with short cervical length and a history of preterm birth): waarbij het effect van een cerclage of pessarium bij vrouwen met een verkorte baarmoederhals en een vroeggeboorte in het verleden wordt bestudeerd. Zie Klik hier voor meer informatie

Quadruple P studie (Pessary or Progesterone to Prevent Preterm delivery in women with short cervical length): een studie naar het effect van progesteron of een pessarium bij vrouwen met een verkorte baarmoederhals, bij zwangerschappen van eenlingen en tweelingen. Klik hier voor meer informatie

APOSTEL VI studie (“Will a cervical pessary prolong pregnancy in women who have been discharged after an episode of threatened preterm labor: a multicenter randomised trial”). In het kort gezegd wordt in deze studie het effect van een pessarium bestudeerd bij vrouwen die weeënremmers hebben gekregen en na 48 uur nog niet zijn bevallen. Zie Klik hier voor meer informatie

Reacties

reacties

Voor ouders

Heb je of krijg je binnenkort een kindje dat op afdeling Neonatologie of een NICU wordt opgenomen? Je staat er niet alleen voor!

lees meer

Voor familie en vrienden

Een kraamvisite in het ziekenhuis gaat anders dan je gewend bent. We geven je graag wat tips en kadoideeën.

lees meer

Voor professionals

We bundelen onze krachten met zorgverleners in het Neokeurmerk. Hiermee maakt je ziekenhuis of afdeling inzichtelijk hoe hoog de kwaliteit van zorg is. Bezoek de speciale website voor meer informatie.

lees meer
Donatiebedrag in €:
0