De rol van de vader op de NICU.
Door Ingrid Hankes Drielsma, ICN-verpleegkundige en ontwikkelingsspecialist (NIDCAP®) en Jamie Lee Bron ICN-verpleegkundige in opleiding (Emma Kinderziekenhuis/Amsterdam UMC, locatie AMC)

Omdat ‘partners’ het thema is van dit nummer, ging ik op zoek naar artikelen/onderzoeken over ervaringen van vaders en hun rol op de NICU. Toen hoorde ik dat er in het Emma Kinderziekenhuis (EKZ)/Amsterdam UMC (locatie AMC), een ICN-verpleegkundige in opleiding was die hierover een kwaliteitsopdracht had uitgevoerd en ik vroeg haar om een interview. Hierbij een samenvatting.

Moeder & kind, en de vader?
De motivatie van Jamie Lee Bron (JL.B) om zich te verdiepen in de rol van vaders op de NICU ontstond toen haar enkele aspecten in de begeleiding van vaders in de huidige praktijk opvielen. Verpleegkundigen lijken zich vaak te richten op de begeleiding van de moeder en het kind, en wat minder op de vader. JL.B illustreert dit met enkele praktijkvoorbeelden.

De moeder is soms al dagenlang met het kind aan het kangoeroeën, als blijkt dat de vader dit nog nooit gedaan heeft. Toch staat er in het algemeen in de rapportage: de ouders hebben gekangoeroed. Ook worden multidisciplinaire gesprekken regelmatig overdag gepland, terwijl de vader dan niet altijd aanwezig is vanwege zijn werk. Bovendien is de vader er soms bij als de moeder geïnformeerd wordt over een onderzoek (bijv. een bloeduitslag) of een overplaatsing. Als professionals zijn we ons er niet altijd van bewust dat we diezelfde informatie ook specifiek aan de vader moeten geven.

JL.B wilde het volgende weten: op welke wijze kunnen verpleegkundigen de rol van de vader met een kind op de NICU van het EKZ/Amsterdam UMC ondersteunen en optimaliseren in vergelijking met de huidige situatie? Zij deed een systematisch literatuuronderzoek om vanuit drie wetenschappelijke artikelen aanbevelingen te kunnen doen die gericht zijn op het ondersteunen en optimaliseren van de rol van de vader op de betreffende NICU.

Uit de artikelen blijkt dat er een aantal factoren zijn die een grote mate van stress geven bij vaders tijdens de opnameperiode. De belangrijkste aspecten: de verandering van de vaderrol, het heen en weer reizen tussen huis en ziekenhuis en het niet kunnen beschermen van je kind tegen pijn. Het blijkt voor vaders stressvol te zijn om te zien dat hun kind pijn heeft of ongemak ervaart, en dat ze daar niets aan kunnen doen. Ook blijken jonge vaders meer stress te ervaren in vergelijking met oudere vaders.

 

 

Een vadervriendelijke NICU.
In een Deens ziekenhuis deed men onderzoek naar het effect van stress op vaders naarmate zij meer of minder participeerden in de zorg.  De mate van stress werd bijgehouden in een scorelijst. Men vergeleek een controlegroep met een interventiegroep en in deze groep werden vaders bewust meer betrokken bij de zorg van hun kind op de zgn. vadervriendelijke NICU.

Wat houdt een vadervriendelijke NICU in? Op zo’n afdeling stimuleren verpleegkundigen de vaders om te participeren in de zorg, zoals kangoeroeën en het voeden van het kind. Vaders krijgen informatie van de zorgprofessionals zelf en niet via de moeder. Belangrijke gesprekken over het welzijn van het kind worden gepland met beide ouders erbij en vaders worden gestimuleerd om aanwezig te zijn bij hoogtepunten/veranderingen, bijv. bij een overplaatsing naar een ander ziekenhuis of als het kind van de couveuse naar een wieg mag.

Daarnaast organiseert men speciale bijeenkomsten waar vaders elkaar kunnen ontmoeten en ervaringen kunnen delen. Ook wordt ouders aangeboden om een vriend/familielid te laten participeren in de zorg. Tevens moet men een mogelijkheid bieden dat zowel vaders als broers/zussen van het kind te kunnen blijven slapen. Opvallend is dat vaders uit de interventiegroep bij het ontslag van het kind een hogere stress-score hebben dan vaders uit de controlegroep. Men gaat ervan uit dat dit te maken heeft met de verandering van de vaderrol.

Gerichte ondersteuning.
Ik bespreek met JL.B een recent gepubliceerd artikel over een pilotstudie, uitgevoerd in Cambridge, Engeland. Ook deze studie laat zien dat de zorg op de NICU zich te veel richt op de moeder. Vaders ervaren dat er onvoldoende aandacht is voor hun behoeften. Hierdoor stellen zij zich minder actief op in de zorg voor hun kind en ervaren zij een hoge mate van emotionele vermoeidheid tijdens de opnameperiode.

Deze uitkomsten leidden ertoe dat men verder ging onderzoeken of vaders behoeften hadden aan gerichte ondersteuning. Binnen de pilotstudie werden gedurende acht maanden vaderbijeenkomsten georganiseerd. Er werd bewust voor gekozen om de bijeenkomsten door mannelijke zorgprofessionals te laten begeleiden. En er werd voor pizza gezorgd!

Binnen de groep konden vaders ervaringen delen en vragen aan elkaar stellen. Naderhand analyseerden de onderzoekers de inhoud van de bijeenkomsten. De belangrijkste aspecten die de vaders naar voren brachten: het gevoel van hulpeloosheid, het zoeken naar coping- mechanismen om met de stress gedurende de opname om te gaan en de druk die zij voelden om altijd de sterke persoon te moeten zijn. Alle vaders vonden het waardevol om hun ervaringen onderling te kunnen delen.

JL.B beaamd dat in haar literatuurstudie ook naar voren komt dat vaders, naast de zorgen voor hun kind op de NICU, zorg moeten dragen voor de moeder. De situatie van de moeder (herstellende van bijv. een keizersnede of zwangerschapsvergiftiging) kan bijdragen tot nog meer stress bij vaders.

Bewustwording van stressfactoren bij vaders.
We eindigden het gesprek met de aanbevelingen die JL. B naar aanleiding van haar literatuuronderzoek maakt voor de toekomst van de NICU waar zij werkzaam is. Ten eerste is het belangrijk dat er meer bewustwording wordt gecreëerd bij verpleegkundigen van de factoren die op een NICU bij vaders veel stress veroorzaken. Denk daarbij aan een les over dit onderwerp en door een vader uit te nodigen die over zijn eigen ervaringen vertelt zodat professionals het van de ervaringsdeskundige zelf kunnen horen.

Naast meer bewustwording moeten afspraken gemaakt worden die ervoor zorgen dat alle verpleegkundigen er meer specifieke aandacht aan besteden om zowel de moeder als de vader van informatie te voorzien, en dat ze elk individueel worden betrokken in de zorg.  Dit past heel goed in de visie van ontwikkelingsgerichte zorg en dit moet ook duidelijk gerapporteerd worden. Alle zorgprofessionals moeten de gesprekken zoveel mogelijk plannen als beide ouders aanwezig kunnen zijn.

Een belangrijk punt voor de toekomst is om de reeds ontwikkelde Zorgapp uit te breiden. Daarin kunnen samenvattingen van de gesprekken opgenomen worden, wat een goede toevoeging zou zijn. Helaas is het niet mogelijk om dit direct te realiseren omdat er allerlei regels aan verbonden zijn. Aparte vaderbijeenkomsten lijken op dit moment niet reëel, maar wel zouden de zorgprofessionals meer aandacht kunnen geven aan de ervaringen van vaders in bijvoorbeeld nagesprekken (ouderavonden) of tijdens inloopavonden.

*Daar waar we refereren naar vaders kan ook partner gelezen worden.

Reacties

reacties

Voor ouders

Heb je of krijg je binnenkort een kindje dat op afdeling Neonatologie of een NICU wordt opgenomen? Je staat er niet alleen voor!

lees meer

Voor familie en vrienden

Een kraamvisite in het ziekenhuis gaat anders dan je gewend bent. We geven je graag wat tips en kadoideeën.

lees meer

Voor professionals

We bundelen onze krachten met zorgverleners in het Neokeurmerk. Hiermee maakt je ziekenhuis of afdeling inzichtelijk hoe hoog de kwaliteit van zorg is. Bezoek de speciale website voor meer informatie.

lees meer
Donatiebedrag in €:
0