Studievaardigheden: Leren leren

Door Drs. Karin van der Weijden

Huiswerk maken, leren voor een overhoring of proefwerk: veel leerlingen hebben moeite met het plannen van hun huiswerk en het indelen van hun tijd. Ook weten zij vaak niet welke studietechniek zij het beste bij welk vak kunnen gebruiken. Bovendien baart de grote hoeveelheid leeswerk veel leerlingen zorgen en hebben zij moeite om hoofd- en bijzaken te onderscheiden in hun leerteksten.

Hoewel de meeste scholen voor voortgezet onderwijs in de brugklas tijdens speciale mentoruren aandacht besteden aan studievaardigheden, biedt dit voor veel scholieren nog te weinig houvast. Bovendien wordt vaak pas met begeleiding gestart als het mis dreigt te gaan, of al mis is gegaan. De leerling ondersteunen in het proces van het zelfstandig en planmatig leren werken, is van groot belang, waarbij ook aandacht besteed dient te worden aan motivatie, eigen verantwoordelijkheid en zelfvertrouwen. Het zou fijn zijn als hier aan het begin van het schooljaar steeds opnieuw aandacht aan zou worden besteed. Helaas lopen veel leerlingen na de eerste toetsweek vast en is duidelijk dat er iets moet gebeuren. Maar wat?

Bijlessen

Wanneer een leerling achterstand heeft opgelopen bij een bepaald vak en hiervoor extra uitleg of oefening nodig heeft, kan bijles uitkomst bieden. Deze begeleiding zal doorgaans door een vakdocent of student verzorgd worden. Vaak zijn een paar bijlessen al voldoende om daarna weer zelfstandig verder te kunnen, maar voor sommige leerlingen is het prettig om voor langere tijd bijles te volgen.

Langdurige huiswerkbegeleiding bij een huiswerkinstituut

Voor langdurige huiswerkbegeleiding op vaste tijden en meerdere dagen per week, kan men terecht bij een huiswerkinstituut. Het grote voordeel is dat er thuis weinig tot geen tijd meer aan het huiswerk besteed hoeft te worden. Er kan binnen het huiswerkinstituut meestal gekozen worden voor een huiswerkklas, waarin de leerling onder toezicht het huiswerk maakt, of voor huiswerkbegeleiding in kleinere groepen onder leiding van een studiecoach.

Veel scholengemeenschappen hebben contracten met landelijk opererende huiswerkinstituten, waardoor de leerlingen na schooltijd in de eigen school naar de huiswerkbegeleiding kunnen gaan. Er zijn echter ook remedial teachers die in hun eigen praktijk op kleine(re) schaal huiswerkbegeleiding aanbieden.

Snel leren = leuk leren®

Een andere optie is een korte cursus specifiek gericht op studievaardigheden. Annemieke Groeneveld van Time2Control ontwikkelde de cursus Snel leren=leuk leren® en heeft inmiddels ruim tweehonderd trainers opgeleid die deze cursus in groepsverband geven. Zij zijn verenigd in een landelijk netwerk.

De cursus biedt in zes lessen van een uur een totaalpakket van studievaardigheden aan en laat de deelnemers in een heldere, overzichtelijke opbouw niet alleen zien hoe zij hun huiswerk kunnen plannen en organiseren, maar ook hoe zij de verschillende schoolvakken het beste kunnen aanpakken. Daarnaast geeft de cursus inzicht in het effect van de houding en het gedrag van de leerling op de eigen schoolresultaten en er wordt gewerkt aan vaardigheden als snellezen en mindmappen.

Het resultaat is direct zichtbaar, omdat alles wat tijdens de cursus wordt behandeld direct toepasbaar is op het eigen huiswerk. Het meer en makkelijker leren in minder tijd is binnen enkele weken zichtbaar en dat zorgt voor enthousiasme en motivatie bij de cursisten. Dat in de cursus ook aandacht wordt besteed aan wetenschappelijke kennis over de werking van het brein, stimuleert de leerlingen om de technieken zelf in te zetten en zo ervaren zij waarom de ene aanpak beter werkt dan de andere.

De behoefte aan een dergelijke korte cursus blijkt groot, niet alleen bij leerlingen in de onderbouw, maar vooral bij leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. Deze laatste groep heeft zich vaak zonder veel problemen door de eerste leerjaren heengeslagen, maar loopt vast in het voorlaatste jaar, wanneer de hoeveelheid leerstof toeneemt en de resultaten meetellen voor het eindexamendossier. Dit zorgt voor spanning en dan blijkt dat zij in de voorafgaande jaren eigenlijk nooit hebben geleerd hóe te leren. Ook het maken van een realistische planning levert voor veel leerlingen problemen op.

Op weg naar snel leren = leuk leren®

De overgang van basisschool naar brugklas is voor veel leerlingen een grote stap. Zoals eerder gezegd, bieden de mentorlessen niet alle leerlingen voldoende houvast. Als ouder kun je je kind steunen door hulp te bieden bij het plannen, de planning te controleren, de leerstof vooraf samen door te nemen en na het leren te overhoren. Ouders zoeken echter steeds vaker al aan het eind van de basisschool hulp voor hun kind, zodat het een goede start kan maken in de brugklas.

Om in deze behoefte te voorzien, is een cursus voor leerlingen in de bovenbouw van de basisschool ontwikkeld: Op weg naar snel leren = leuk leren®. Deze bestaat uit drie lessen van een uur waarin agendagebruik, de aanpak van verschillende soorten huiswerk, het werken met leerkaartjes, het onderscheiden van hoofd- en bijzaken in een tekst en het vergroten van de focus tijdens het lezen aan bod komen.

Het succes van de cursus Snel leren=leuk leren® inspireerde Annemieke Groeneveld tot het ontwikkelen van het mentorprogramma Studielift123®, waarbij mentoren getraind worden om hun leerlingen te trainen in (meta)cognitieve en studievaardigheden en te coachen op het gebied van sociale vaardigheden. De kracht van het programma zit hem vooral in het feit dat ook de vakdocenten en de ouders betrokken worden bij de uitvoering. De mentor coördineert de uitvoering van het programma en is hiermee verbindende schakel tussen leerling, school en thuis. Op deze manier komt goede begeleiding bij het verwerven van studievaardigheden ook beschikbaar voor leerlingen van wie de ouders geen externe hulp kunnen of willen inschakelen.

Door Drs. Karin van der Weijden. Zij is werkzaam als dyslexiespecialist bij een landelijke schooladviesdienst. Daarnaast begeleidt zij in haar eigen praktijk in Eindhoven leerlingen en studenten op het gebied van lezen, spellen en studievaardigheden. Karin is jarenlang als vrijwilliger actief geweest voor de VOC, haar oudste zoon werd in 1995 geboren na een zwangerschap van 27 weken en vier dagen.

Reacties

reacties

Voor ouders

Heb je of krijg je binnenkort een kindje dat op afdeling Neonatologie of een NICU wordt opgenomen? Je staat er niet alleen voor!

lees meer

Voor familie en vrienden

Een kraamvisite in het ziekenhuis gaat anders dan je gewend bent. We geven je graag wat tips en kadoideeën.

lees meer

Voor professionals

We bundelen onze krachten met zorgverleners in het Neokeurmerk. Hiermee maakt je ziekenhuis of afdeling inzichtelijk hoe hoog de kwaliteit van zorg is. Bezoek de speciale website voor meer informatie.

lees meer
Donatiebedrag in €:
0